Tpr of Toernooi prestatie rating of Tournament performance rating.
Dit is het getal wat aangeeft hoe sterk je hebt gepresteerd in een toernooi. Het wordt uitgedrukt in ratingpunten en is dus goed vergelijkbaar met je normale rating. Je bent nieuwsgierig hoe goed je wel niet was. Iedereen vindt het leuk om te weten of je ooit in een weekend zo sterk speelde als een grootmeester.
Het is een eenvoudig uit te leggen begrip. Maar de berekening is niet zo eenvoudig. Wat rondneuzen op internet leverde me vier verschillende methoden op met meestal ook nog verschillende uitkomsten. Voordat ik op deze methoden in ga, eerst nog wat achtergrond informatie.
Nauwkeurig?
Rating wordt altijd gegeven als een getal van 4 cijfers maar de nauwkeurigheid van dat getal wordt niet aangegeven. Die nauwkeurigheid hangt af van het aantal partijen waarop de rating is gebaseerd en ook nog of je veel of weinig partijen per jaar speelt. Hoe meer je speelt, des te nauwkeuriger je rating. Ruw weg kun je zeggen dat een rating betrouwbaar is als je ongeveer 25 partijen per jaar speelt en dat al minstens 4 jaar doet.
Maar ook als je al jaren een betrouwbare rating hebt kan die nog steeds blijven veranderen. Een variatie van 100 punt rondom je rating is nog heel normaal. Het is dus duidelijk dat de 5 of 7 partijen die je in een weekend speelt niet meteen leiden tot een uiterst nauwkeurige voorspelling van je rating. Het is verstandig om je toernooi prestatie rating altijd met een flinke korrel zout te nemen.
1. Methode 400
Je gebruikt hiervoor alleen de ratings van je tegenstanders. Tel deze bij elkaar op. Tel hierbij ook nog 400 voor elke winstpartij en trek 400 af voor elke verliespartij. Deel vervolgens het verkregen totaal door het aantal partijen.
Voordeel: papier en potlood zijn genoeg, eventueel zakjapannertje of telefoon en het is zo gepiept.
Nadeel: onnauwkeurig.
Extra remise
De volgende drie methoden hebben als nadeel dat ze in principe geen resultaat opleveren bij een 0% of 100% score. Soms wordt dit opgelost door in zo'n geval een extra remise toe te kennen tegen jezelf. Daarmee heb je dan geen 0% of 100% score meer terwijl het spelen van remise tegen jezelf nauwelijks een bezwaar kan heten.
Voordeel: het geeft een tamelijk reëel beeld van de prestatie.
Nadeel: de eigen rating moet bekend zijn.
99% of 1%
Wanneer je met de Fide tabel werkt, zie je dat er geen waarde staat voor een 0% of 100% score. Het ligt dan voor de hand om voor de 100% dan maar de een na hoogste of laagste waarde uit de tabel te nemen. Je kiest dan b.v. de waarde voor 99% of voor 1%.
Voordeel is dan dat je geen eigen rating nodig hebt.
Nadeel of misschien een voordeel al naar gelang: de Tpr kan zeer laag of hoog uitvallen.
Natuurlijk zijn er ook andere manieren denkbaar om deze moeilijkheid op te lossen maar bij elke andere manier krijg je weer een andere Tpr.
2. Tpr volgens de Fide
Bereken het gemiddelde van de rating van je tegenstanders. Bereken je score (het aantal punt gedeeld door het aantal partijen). Kijk in de Fide tabel bij de score hoeveel plus of minpunten dit oplevert. Tel dit aantal plus of minpunten op bij het eerder berekende gemiddelde van je tegenstanders,
Voordeel: simpele berekening als je de tabel bij de hand hebt.
Nadeel: iets minder nauwkeurig dan de volgende methode.
Probleempje: pech als je een veel zwakkere tegenstander treft want dan zakt het gemiddelde sterk en dus ook je tpr. Meestal wordt dit opgelost door het maximale verschil tussen je eigen rating en die van je tegenstanders op 400 te stellen. Wanneer een tegenstander meer dan 400 punt sterker of zwakker is dan jezelf bent, stel je de rating van de tegenstander op je eigen rating + 400 of eigen rating - 400.
Andere tweede definitie
De Tpr kun je ook op de volgende manier definieeren. De Tpr is die rating waarmee je het toernooi zou beeindigen als je met diezelfde rating aan het toernooi begonnen was. Een beetje een cryptische definitie maar als je er eens over nadenkt klopt het wel. Bovendien kunnen computers goed overweg met zo'n omschrijving. De volgende methodes gaan uit van deze definitie.
3. Tpr volgens de KNSB
Hierbij probeer je de Tpr volgens de tweede definitie te vinden ervan uitgaande dat de ratings van al je tegenstanders gelijk blijven. Deze vorm van Tpr berekening wordt bij de KNSB wel Lijst prestatie rating Lpr genoemd.
Voordeel: nauwkeuriger ook bij een kleiner aantal partijen.
Nadeel: slechts met de pc te berekenen.
Jan Schut geeft hier uitleg over de berekeningswijze en de toepassing van de LPR door de KNSB.
4. Tpr bij de Baronie
Hierbij probeer je de Tpr volgens de tweede definitie te vinden ervan uitgaande dat de ratings van al je tegenstanders ook kunnen veranderen. Dit was de methode die de KNSB vroeger gebruikte.
Voordeel: nauwkeurig bij een groter aantal partijen.
Nadeel: nog rekenintensiever.
Deze laatste methode gebruik ik om onze rating in het verleden te reconstrueren. Veel van onze schakers spelen zo'n 50 partijen in de 2 seizoenen die steeds tezamen berekend worden. Je krijgt zo een goed beeld van je gemiddelde rating in vroegere jaren.
Verschil tussen methode 3 en 4
Bij methode 3 reken je steeds maar voor 1 deelnemer tegelijk. Je wilt weten wat zijn Tpr tijdens het toernooi is. Hij kan beter of slechter gespeeld hebben dan normaal. Maar je gaat er van uit dat al zijn tegenstanders gewoon presteerden volgens hun rating. Bij deze methode wordt "een remise tegen jezelf" geinterpreteerd als een remise tegen een tegenstander met toevallig precies jouw rating bij de start van het toernooi. Voor de berekening van je eigen Tpr heb je nodig de ratings van je tegenstanders bij de toernooistart en je score.
Bij methode 4 gaat dat anders. Je accepteert hierbij dat alle deelnemers beter of slechter konden spelen dan normaal. Bij de berekening ga je dus nergens uit van een vaststaande rating. De "remise tegen jezelf" wordt dan een remise tegen een tegenstander met jouw Tpr. Voor de berekening van je eigen Tpr heb je alle uitslagen nodig van de groep waarin je speelde.
Voorbeeld
Stel tijdens een toernooi is er een speler die normaal een rating heeft van 2000 maar door omstandigheden tijdens het toernooi presteert op niveau 1500. Jij wint een partij tegen deze speler. Jouw Tpr wordt dan mede gebaseerd op een winst tegen een 2000 speler bij methode 3. Daarentegen bij methode 4 wordt je Tpr mede gebaseerd op een winst tegen een 1500 speler en zal dus lager uitvallen.
Zie verder een vergelijking van de verschillende berekeningswijzen toegepast op onze interne competitie in http://svdebaronie.nl/svb/act/u525.htm
Heel aardig blijkt dat bij de vierde Tpr methode (in deze lijst Tpr1 en Tpr2) het resultaat ongeveer gelijk wordt in de loop van het seizoen wanneer je enerzijds voor ieder uitgaat van de laatste KNSB rating of anderzijds voor ieder van start gaat met de gemiddelde KNSB rating van de club. Hoe meer partijen je speelt en hoe meer ook je tegenstanders gespeeld hebben des te dichter staan de waarden bij elkaar.
Verder krijg je bij de andere methoden daar een idee wat de nog onverwerkte partijen voor de KNSB rating voor een invloed zullen hebben op je nieuwe KNSB rating.
Maurits Creyghton
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.
